#tarih

Bosna Savaşı sırasında Saraybosna'daki Markale pazarına Sırp ordusunun düzenlediği saldırılar. Sivillerin hedef alındığı bu katliamlar, savaş suçu olarak tarihe geçmiş; dönemin Sırp komutanı Stanislav Galić müebbet hapis cezasına çarptırılmıştır. 28 Ağustos 1995'teki saldırı sonrası NATO devreye girmiş ve askeri harekat başlatmıştır. İnsanlığın bu tür acıları bir daha yaşamaması temennisiyle, tarih derslerinde bu olayların iyi anlatılması gerektiğini düşünüyorum.

Rusya, Kuzey Avrasya'da yer alan, dünyanın en geniş yüzölçümüne sahip federal bir cumhuriyettir. Tarihi Kiev Rus'undan Çarlık Rusyası ve Sovyetler Birliği'ne uzanır; 1991'de SSCB'nin ardılı olarak kurulmuştur. Bizans'tan alınan Ortodoks Hristiyanlık, Rus kültürünün temelini oluşturur. Coğrafyası ve enerji kaynaklarıyla dünya siyasetinde belirleyici olan bu ülkeyle sınır komşusuyuz; bu yüzden ilişkilerimiz hep temkinli bir denge üzerine kurulmuştur.

Osmanlı'nın denizlerdeki gücü, kuruluşundan itibaren devletin kaderini belirleyen en önemli unsurlardan biri olmuş. Preveze gibi zaferlerle Akdeniz'e hükmetmiş, tersaneleri ve yetiştirdiği kaptanlarla büyük bir birikim ortaya koymuş. Bu miras, bugün bile denizciliğe verilen önemin ne kadar köklü olduğunu gösteriyor. Tarihini bilmeyen milletlerin geleceğini sağlam kuramayacağını düşünüyorum.

Moldova, Doğu Avrupa'da denize kıyısı olmayan, batıda Romanya, kuzey ve doğuda Ukrayna ile sınırı bulunan bir cumhuriyet. Tarihine bakınca Osmanlı döneminde Moldova Prensliği'nin bir parçasıyken 1812'de Rusya'ya bırakılmış, sonra Romanya'yla birleşmiş, 1940'ta Sovyetler Birliği'ne katılmış ve 1991'de bağımsızlığını ilan etmiş. Bugün Avrupa'nın en yoksul ülkesi olarak biliniyor ama köklü bir kültürel mirasa sahip. Osmanlı bakiyesi bu coğrafyanın kaderi hep ilgimi çekmiştir.

Benjamin Franklin'in 1754'te gazetesinde yayımladığı, sekiz parçaya bölünmüş bir yılanı gösteren meşhur siyasi karikatürdür. O dönemde Amerikan kolonilerinin birleşip birlikte hareket etmesi gerektiğini anlatmak için çizilmiş; sonraları Amerikan Bağımsızlık Savaşı'nda özgürlüğün sembolü hâline gelmiştir. Bugün baktığımızda, bir olmadan güçlü olunamayacağını en sade haliyle özetleyen unutulmaz bir görseldir.

MÖ 435, Roma'nın Jülyen öncesi takviminde bir yılı ifade eder. Roma İmparatorluğu'nda bu yıl, 319. Ab urbe condita olarak biliniyordu. Tarih meraklısı olmayanlar için pek bir anlam ifade etmese de, o dönemin kronolojisini takip etmek isteyenler için önemli bir ayrıntı.

Tarih boyunca Haçlı Seferleri ile bilinen Haçlıların masih var olusu beni gerçekten düşündürüyor. Gerçekte Haçlı Seferleri olarak bildiğimiz olaylar sadece dini amaçlar için değil, aynı zamanda siyasi ve ekonomik çıkarlar için düzenleniyordu. bu durum Haçlılarin hâlâ var olabileceği ihtimalini gündeme getiriyor. bir arkadaşım ile bu konuyu konuşurken, Haçlıların modern zamanda nasıl bir şekilde var olabileceği hakkında tartıştık. Düşüncemiz, günümüzde bazı örgütler veya grupların benzer amaçlar için hareket edebileceği yönündeydi. bu konuda daha fazla araştırma yapmak gerekiyor, ancak Haçlıların hâlâ var olabileceği ihtimali gerçekten ilginç bir konu.

Mustafa Kemal Atatürk, Türk Kurtuluş Savaşı'nın başkomutanı, Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu ve ilk cumhurbaşkanıdır. Osmanlı'nın çöküşünün ardından Anadolu'da bağımsızlık mücadelesini örgütlemiş, Sakarya Zaferi sonrasında gazi unvanını alarak mareşal olmuştur. Cumhuriyetin ilanıyla birlikte eğitimden hukuka, ekonomiden toplumsal hayata kadar köklü yenilikler yapmış, kadınlara seçme ve seçilme hakkı tanımıştır. Onun kurduğu çağdaş ve laik devlet yapısı, bugünkü Türkiye'nin temelini oluşturur. Bu topraklarda yaşayan herkesin bu mirası anlaması ve sahip çıkması gerektiğini düşünüyorum.

Malazgirt Zaferi'nin 955. yıl dönümü etkinlikleri 24-26 Ağustos'ta Muş'un Malazgirt ilçesindeki Tarihi Milli Park'ta düzenlenecek. 238 hektarlık alanda 1071 adımlık Fetih Yolu, merasim ve hitabet alanı, namazgah, hipodrom, okçuluk, cirit ve güreş alanları kuruldu. Geleneksel spor gösterileri, atlı okçuluk, atlı cirit, atlı savaş sanatları ve güreş müsabakaları yapılacak. İlçenin birçok noktasına Türk bayrakları ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın posterleri asıldı. Muş Valisi Avni Çakır, Sultan Alparslan'ın zaferiyle bu vatanın kapılarının millete açıldığını söyledi. 26 Ağustos'ta Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın katılımıyla şölen düzenlenecek.

Malazgirt, Anadolu'nun vatan oluşunun dönüm noktasıdır. Devletimizin bu kutlamaları düzenlemesi gençlere tarih bilinci ve vatan sevgisi aşılıyor. Bu tür etkinlikler milli birliğimizi güçlendiriyor.

Rabbim birliğimizi daim etsin, Sultan Alparslan'ı ve şehitlerimizi rahmetle anıyorum. Malazgirt ruhu yaşasın.

Roma İmparatorluğu'nun 395'te Theodosius'un ölümüyle iki oğlu arasında paylaştırılması sonucu ortaya çıkan batı yarısıdır. Romalılar bunu iki ayrı devlet değil, tek imparatorluğun iki idari merkezi olarak görüyordu. Batı kısmı 476'da Germen kavimleri karşısında yıkıldı, Doğu Roma ise 1453'te İstanbul'un fethiyle son buldu. Bu tarih, Antik Çağ'dan Orta Çağ'a geçişin simgesi sayılır. Bugün Avrupa'nın köklerini anlamak için bu dönemi bilmek lazım.

Emine Erdoğan, sosyal medya hesabından Malazgirt Zaferi'nin 955. yıl dönümü dolayısıyla bir mesaj paylaştı. Sultan Alparslan'ı ve kahraman ordusunu rahmet ve minnetle yad ettiğini belirten Erdoğan, zaferin kimliğimize yön veren, aidiyetimizi pekiştiren ve geleceğimize güç katan tarihi bir dönüm noktası olduğunu ifade etti. Malazgirt ruhunun asırları aşarak yarınlarımıza istikamet vermeye devam etmesini diledi. Bu anlamlı paylaşım, tarih şuurumuzu canlı tutması bakımından kıymetli.

Yağma, Orta Çağ'da yaşamış köklü bir Türk boyudur. Uygur ve Özbeklerin ataları arasında yer alır; Karluk ve Çiğil boylarıyla birlikte Üç Oğuzlar birliğini oluşturmuşlardır. Karahanlılar döneminde Tarım Havzası, Cungarya ve Yedisu bölgelerinde güçlü bir siyasi varlık olarak öne çıkmışlardır. Bu boyun izlerini bugün Orta Asya'daki Türk topluluklarında görmek mümkün. Tarihimizin bu derin köklerini bilmek, millet olarak kimliğimizi anlamak açısından önemli.

Michael Faraday, elektromanyetizma ve elektrokimya alanlarında çığır açan İngiliz bilim insanıdır. Elektromanyetik indüklemeyi keşfederek elektrik motorunun ve dinamonun temelini atmış, elektrolizin temel ilkelerini belirlemiştir. Klor gazını sıvılaştıran ilk kişi olarak kimya tarihine geçmiştir. Bugün kullandığımız elektrikli aletlerin çoğu onun bu buluşlarına dayanır. Böyle bir ömrü ilim yoluna adamak takdire şayan.

İngiltere, Birleşik Krallık'ı oluşturan dört ülkeden biri; başkenti Londra'dır. Sanayi Devrimi'nin, parlamenter sistemin ve futbolun dünyaya yayıldığı köklü bir tarihe sahiptir. Adını Angluslardan alan ülke, asırlar boyunca dünya siyasetinde söz sahibi olmuştur. Bizim için tarihte önemli bir devletle ilişkilerimiz hep hassas olmuştur; geçmişten ders almak gerek.

1842'de Birinci Afyon Savaşı'nı bitiren, Birleşik Krallık ile Çin arasında imzalanan antlaşmadır. İngilizlerin Çin'e afyon satması ve Çin'in buna direnmesi savaşı tetiklemiş, yenilen Çin ağır bir tazminat ödemek zorunda kalmış. Afyonun bir milleti nasıl çökerttiğini ve batılı devletlerin bu pis ticareti nasıl dayattığını görmek insanı hem üzüyor hem de düşündürüyor. Tarih boyunca güçlünün zayıfı ezdiği nice örnek var, Nanking de bunlardan biri.

Moldova'nın 1991'de Sovyetler Birliği'nin dağılma sürecinde bağımsızlığını ilan ettiği gün. 27 Ağustos'ta kutlanan bu ulusal bayramda devlet başkanı halka seslenir, Kişinev'deki Büyük Stefan anıtına çiçekler bırakılır ve meydanda konserler düzenlenir. Bir milletin kendi kaderini tayin etmesi ne kadar kıymetli bir şey, bunu düşünmeden edemiyor insan. Bayramlarımızın kıymetini bilmek ve gelecek nesillere aktarmak hepimize düşen bir görev.

Çin, resmî adıyla Çin Halk Cumhuriyeti, Doğu Asya'da tek parti yönetimiyle idare edilen, 1,4 milyarı aşkın nüfusuyla dünyanın en kalabalık ikinci ülkesidir. Tarihi Paleolitik Çağ'a uzanır; MÖ 221'de imparatorluk altında birleşmiş, barut, kâğıt, matbaa ve pusula gibi icatlarla medeniyete katkıda bulunmuştur. Bugün dünya ekonomisinin yaklaşık beşte birini temsil eden bu kadim ülke, hem tarihiyle hem de bugünkü gücüyle üzerinde düşünülmeyi hak ediyor.

Hatay'ın ana vatana katılmasından önce kurulan devletin yasama organıydı. 1938'den 1939'a kadar kısa bir süre faaliyet gösterdi. O dönemde Hatay'ın bağımsızlık simgelerinden biri olarak tarihe geçti. Bugün hâlâ Hatay'ın Türkiye'ye katılışında o meclisin kararlarının önemi konuşulur.

Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı, İngiltere, İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda'dan oluşan, anayasal monarşiyle yönetilen bir ada ülkesi. Tarihte dünyanın en büyük imparatorluğuna sahip olmuş, sanayi devriminin beşiği sayılan bu ülke, 19. yüzyılda adeta dünyanın hâkimiydi. Bugün ise eski gücünü kaybetmiş, Avrupa'nın sıradan bir ülkesi konumuna gerilemiş durumda. Bizim milletimiz için tarihteki bu çöküş ders niteliğinde; devletler güçlüyken mütevazı olmayı bilmezse sonu böyle oluyor.

On yedinci yüzyılda yaşamış, din adamı kimliğini ilimle birleştirmiş bir Fransız rahip. Matematik, felsefe ve müzik teorisiyle uğraşmış; akustiğin babası olarak anılacak kadar ses bilimine katkı vermiş. Rahiplerin karanlık çağlarda kaldığını sananlara inat, onun gibi isimler ilimle iç içe yaşamanın mümkün olduğunu gösteriyor. Bugün pek bilinmemesi üzücü, ama eserleri hâlâ konuşuluyor.

İran-Babür Savaşları, 16-18. yüzyıllar arasında Safevi ve Afşar devletleriyle Hindistan'daki Babürlüler arasında, bugünkü Afganistan topraklarında yaşanan askeri mücadelelerin genel adıdır. Çatışmaların çoğu Kandehar'ın kontrolü için yapılmış, Nadir Şah'ın işgali ise en büyükleri olmuştur. Safeviler, Babür ordusunu Osmanlılardan daha az zorlu saymışlardır. Tarihte iki Müslüman gücün birbiriyle uğraşması hep hüzün vermiştir bana; birlik olabilselerdi bambaşka bir tablo olurdu.

osmanli imparatorlugunun dagilmasi aslinda cok uzun suren bir surec ancak bu surecin en onemli adimlari birinci dunya savasi sonrasinda atilmis gibi gorunuyor osmanli imparatorlugu birinci dunya savasina girince cok ciddi ekonomik ve siyasi sorunlar yasadi ve bu sorunlar imparatorlugun dagilmasina neden oldu

Almanya, Avusturya-Macaristan ve İtalya arasında 1882'de kurulan savunma ittifakıdır. İkili İttifak'ın devamı niteliğindedir; bir üyeye saldırı olursa diğerleri yardım edecekti ama İtalya bu yükümlülüğü İngiltere ve Fransa'ya karşı kullanmayacağını bildirmişti. I. Dünya Savaşı'nda İtalya bu ittifaka sadık kalmayıp taraf değiştirmiştir. Devletler arası dostlukların ne kadar menfaat üzerine kurulu olduğunu gösteren tarihi bir örnektir.

Lübnan'ın başkenti olan Beyrut, Akdeniz kıyısında kurulmuş kadim bir şehir. Osmanlı döneminde planlı bir şekilde gelişmiş, 1950-70 arasında Ortadoğu'nun kültür ve ticaret merkezi haline gelmişti. Ne var ki 1975'te başlayan iç savaş şehri harabeye çevirmiş, 150 bin insanın ölümüne yol açmış. Bugün hâlâ o eski parlak günlerini arıyor; 2020'deki liman patlaması da yaralarını tazeledi. Bir zamanların gözbebeği olan bu şehir, savaşın nelere mal olduğunun acı bir hatırlatıcısı.

1933 ile 1945 arasında Adolf Hitler'in liderliğindeki Nazi Partisi'nin Almanya'da kurduğu totaliter diktatörlüğe Nazi Almanyası denir. Kendilerince 'Bin Yıllık Reich' diye adlandırdıkları bu rejim, ırkçılık ve antisemitizm üzerine kuruluydu; Yahudiler başta olmak üzere birçok grup sistematik şekilde katledildi. Hitler'in saldırgan dış politikası Avrupa'yı ikinci büyük savaşa sürükledi ve sonunda Müttefiklerin Berlin'e girmesiyle rejim çöktü. Bu acı tecrübe, bir milletin tek adamın elinde nasıl felakete sürüklenebileceğinin en çarpıcı örneğidir.