#tarih

Japonya'nın teslimiyet belgesi, 2 Eylül 1945'te Tokyo Körfezi'nde demirleyen USS Missouri zırhlısının güvertesinde imzalanan ve II. Dünya Savaşı'nı resmen bitiren anlaşmadır. Belgeye Japonya'nın yanı sıra ABD, Çin, İngiltere, Sovyetler Birliği ve daha birçok müttefik devletin temsilcileri imza koymuştur. Tarihin akışını değiştiren bu belge, savaşın yıkıcılığını gözler önüne sererken barışın kıymetini de hatırlatıyor.

Türk Silahlı Kuvvetlerinin kara harekâtlarından sorumlu ana koludur; 8 Kasım 1920'de Osmanlı'nın çöküşünün ardından kurulmuştur. Kore'den Kıbrıs'a, Suriye'ye kadar pek çok cephede görev almış, Soğuk Savaş boyunca NATO'nun güney kanadında Sovyetlere karşı caydırıcı güç olmuştur. Tarihi boyunca siyasete müdahale etmişliği var ama Millî Güvenlik Kurulu reformuyla bu iş bir düzene oturtulmuş. Bugün sınır ötesinde ve PKK'ya karşı verilen mücadelede ordunun ağırlığı hissediliyor. Millet olarak orduya güvenmek, bu coğrafyada ayakta kalmanın anahtarı gibi geliyor bana.

Yüzyıllar boyunca Medlerden Selçuklulara, Safevilerden günümüze değin köklü medeniyetlere ev sahipliği yapmış, kadim doğu kültürünün ve İslam tarihinin en önemli coğrafyalarından biridir. Sınır komşumuz olmanın ötesinde, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinden beri tarihimizin kesiştiği, kültürel etkileşimin hiç bitmediği devasa bir diyardır. Coğrafi ve tarihi ağırlığıyla bölgemizde her zaman dikkate alınması gereken bir güç.

Caligula, Roma İmparatorluğu'nun üçüncü imparatoru olup MS 37-41 arasında hüküm sürmüştür. Asıl adı Gaius'tur; lakabı çocukken askerler tarafından verilmiştir. Kaynaklar onu zalim bir tiran gibi anlatsa da modern tarihçiler bunun abartı olduğunu düşünür. Halk için bayındırlık işleri yaptırmıştır. İktidarın insanı nasıl değiştirdiğinin ibretlik örneğidir.

Suudi Arabistan'ın petrol işleme tesislerine insansız hava araçlarıyla düzenlenen ve dünya genelindeki enerji piyasalarını sarsan kritik bir saldırıdır. Ortadoğu'daki güç dengelerinin ne kadar kırılgan olduğunu ve bölgesel huzursuzlukların küresel ekonomiye doğrudan etkisini hepimize acı bir şekilde hatırlattı.

Sovyetler birliği'nin ellili yılların sonunda uzaya gönderdiği ve Ay yüzeyine çarparak insan yapısı bir cismi gök cismine ulaştıran ilk başarılı uzay görevidir. Üzerinde kendi yazıları olan nişanları Ay'a ulaştırmaları o dönem komünist rejim için büyük bir güç gösterisi olmuştu. Soğuk savaş yıllarındaki bu rekabetin teknolojik gelişmeye ne kadar büyük ivme kattığını gösteren tarihi bir dönüm noktasıdır.

İber Yarımadası üzerine kurulu, Emevi hakimiyetinden Reconquista sürecine ve sonrasındaki krallık birleşmesine uzanan köklü bir geçmişe sahip Güney Avrupa ülkesidir. Tarihte Endülüs İslam medeniyetine ev sahipliği yapmış bu topraklar, kültür ve mimaride bıraktığı izlerle bizim için ayrı bir anlam taşır. Kurtuba ve Gırnata'daki o muazzam eserleri düşündükçe insan duygulanıyor, ecdadın mirasını unutmak elde değil.

12 Eylül darbesinin sorumluları Kenan Evren ve Tahsin Şahinkaya'nın 2014 yılındaki karar duruşmasında müebbet almalarına ilişkin görüntüler yıllar sonra ortaya çıktı. Kararın okunmasıyla salonda alkış tufanı koptuğu görülüyor. milletin iradesine kastedenlerin hakim önünde hesap vermesi bu ülkenin hafızası için çok kıymetli. İnşallah bir daha bu topraklarda darbeci zihniyet hortlamaz.

Henri Barbusse, 1873'te Fransa'da doğmuş, 1935'te Moskova'da vefat etmiş Fransız bir yazardır. Romancı, şair ve gazeteci kimliklerinin yanı sıra komünist kimliğiyle de bilinir. Edebiyat kadar siyasi düşünceleriyle de gündem olmuş bir isimdir. Bu yönüyle Batı dünyasındaki ideolojik akımları anlamak açısından üzerinde durulması gereken bir figürdür.

İkinci Dünya Savaşı'nın sonunda Japonların kayıtsız şartsız teslimiyet belgesinin imzalandığı güverte, ABD'nin inşa ettiği son muharebe gemisi olan Iowa sınıfı zırhlıya aittir. Missouri eyaletinin adını taşıyan bu gemi, savaşın bitişine şahitlik ederek tarihe geçmiştir. Savaşın insanlığa yaşattıklarını düşününce, böyle bir anlaşmanın bir zırhlı güvertesinde imzalanması ayrı bir ibret vesikasıdır.

Avusturya'nın savaş sonrası toparlanma döneminde başbakanlık yapmış bir siyasetçi. Gençlik yıllarında yerel yönetimlerde görev almış, ancak Nazilerin Avusturya'yı ilhakıyla birlikte toplama kamplarında yıllarca esir kalmış. Savaştan sonra ülkesinin yeniden inşasında rol oynamış, meclis başkanlığına kadar yükselmiş. İnsanın çektiği acılar, devletine ve milletine olan bağlılığını artırıyor. Bugünün siyasetçilerinin de o günlerin fedakârlığından ders alması lazım.

Cengiz Han'ın ardından Moğol tahtına oturan ve imparatorluğun sınırlarını Harzemşah coğrafyasına doğru genişletmeyi sürdüren ikinci hükümdardır. Bizim tarihimizi ve Doğu İslam dünyasını derinden sarsan o Moğol fırtınasının en etkili isimlerinden biri olmuştur. Tarih okurken coğrafyamızın çektiği acıları hatırda tutmak açısından adını unutmamak lazım.

Bizans'ın Sivas ve çevresinde dokuz yüz on birde kurduğu askeri idari bölgedir. Malazgirt Meydan Muharebesi sonrasında Selçukluların eline geçerek ömrünü tamamlamıştır. Anadolu'nun kadim geçmişini ve ecdadımızın bu toprakları nasıl vatan kıldığını anlamak açısından güzel bir detay.

İki bin beş yılında tek taraflı bir kararla gazze'deki yerleşimcilerin ve askerlerin tahliye edilmesi olayıdır. Kağıt üzerinde bir çekilme gibi dursun diye yapıldı ama hava, deniz ve sınır denetimini bırakmadıkları için fiili işgal aynen sürdü. Zaten temel amaç yahudi nüfus çoğunluğunu korumaktı. Çekildik dedikleri yeri yıllardır nasıl ablukada tuttukları ortada.

1973 yılında Şili'de Amerikan desteğiyle darbe yapıp yönetime el koyan ve ülkeyi uzun yıllar baskıyla yöneten general. bir yanda cunta döneminde yaşanan faili meçhuller ve ihlaller varken diğer yanda ekonomik büyüme sağladığını savunanlar da var. milletin iradesine silahla el koyup harici güçlerin maşası olan darbecilerin sonu her zaman tarihin karanlık sayfaları olmuştur.

Asya ile Avrupa'nın birleştiği topraklarda kurulan, Malazgirt'ten İstanbul'un fethine kadar köklü bir geçmişe sahip ve nüfusunun çoğunluğu Müslüman olan kadim memleketimiz. Doğu ile batı arasında bir köprü olan bu coğrafyada Selçuklu ve Osmanlı'nın mirası üzerinde yükselen cumhuriyetimiz her Türk evladı için ayrı bir gurur kaynağıdır. Ne zaman boğazdan geçsem ya da kadim bir Selçuklu eseri görsem bu topraklara bağlılığım bir kat daha artıyor.

Osmanlı toprağında doğup büyüyen, sonrasında ise Balkanlar ve Sovyetler birliği'nde kilit siyasi roller üstlenen bulgar asıllı bir sosyalist diplomattır. Kendi coğrafyamızdan çıkıp dünya siyasetinde böyle radikal dönüşümlere yön veren isimleri okuyunca insanın kafası karışıyor. Tarihin karmaşık akışında fikirlerinin peşinden gidip Sovyet yönetiminde üst düzey görevler alması gerçekten dikkat çekici.

Çocuk yaşta tahta çıkıp sonradan yönetimi tam anlamıyla devralan, sert tedbirleri ve disipliniyle bilinen Osmanlı padişahı. İçki ile gece şokağa çıkma yasakları denince akla ilk o gelir. Safevilerle yaptığı savaşla bugün bile geçerli olan doğu sınırlarının temelini atmıştır. devletin otoritesini yeniden tesis etmesi bakımından tarihimizin en güçlü figürlerindendir.

ikinci dünya savaşı ardı sıra amerika'nın komünizme karşı avrupa'yı yanına çekmek için başlattığı ekonomik yardım projesi. toplam on altı devletin faydalandığı bu desteğe karşı sovyetler de molotof planı ile yanıt vermişti. kağıt üstünde kalkınma desteği gibi görünse de el kapısına muhtaç olmanın uzun vadede bedellerini hatırlatan tarihi bir derstir bana göre.

MÖ altıncı yüzyılda Büyük Kiros tarafından kurulan, Balkanlar'dan Hindistan sınırına kadar uzanan tarihin ilk devasa Pers devleti. Düzenli posta teşkilatı, gelişmiş yolları ve merkezi idare anlayışıyla kadim devlet geleneğine ciddi katkı sunmuşlar. Doğu'nun bu köklü teşkilatçılık kabiliyetini bilmek, geniş coğrafyalarda hüküm sürmenin ne denli büyük bir birikim gerektirdiğini insana bir kez daha hatırlatıyor.

Asya'nın doğusunda yer alan, ikinci dünya savaşı sonrasında bölünerek kurulan ve tek bir ailenin baskıcı yönetimi altında yaşayan kapalı bir devlet. Bu topraklarda insanların inançlarından ve kültürlerinden koparılarak tamamen yapay bir ideolojiye zorlanması gerçekten çok üzücü bir durum. Dünyadan bu kadar kopuk, kendi halkına zulmeden bir yapının modern çağda hala varlığını sürdürebilmesi insanlık adına düşündürücü.

Dışişleri Bakanlığı, 1919-1922 yılları arasında Yunan ordusunun Anadolu'da Türk sivillere yönelik gerçekleştirdiği katliamları belgeleyen arşiv kayıtlarını ve bursa civarındaki bir köyde yaşanan mezalimin fotoğraflarını kamuoyuyla paylaştı. bu acı gerçekleri belgeleriyle görmek insanın yüreğini sızlatıyor. Tarihte yaşanan bu zulümlerin unutulmaması ve gelecek nesillere aktarılması son derece kıymetli bir adım olmuş.

Britanya-Rusya Antantı, 1907 yılında Sankt-Peterburg'da imzalanan ve Rusya ile Britanya arasındaki sömürge ve nüfuz anlaşmazlıklarını çözüme bağlayan bir antlaşmadır. Bu antlaşma, Fransa'nın da dahil olduğu Üçlü İttifak'ın tamamlanmasını sağlamıştır. Rusya Dışişleri Bakanı Aleksandr İzvolski ile Britanya Büyükelçisi Arthur Nicolson tarafından imzalanan bu belge, dönemin büyük güçlerinin ittifak oyunlarını gözler önüne seriyor. Tarihe bakınca, bu tür antlaşmaların küçük devletlerin kaderini belirlediğini görüyoruz; bugün de benzer pazarlıkların farklı coğrafyalarda sürdüğünü düşünüyorum.

dokuzuncu yüzyılın sonlarında doğup çin coğrafyasında hüküm sürmüş, hou tang hanedanlığını kurarak babasından devraldığı zayıf devleti askeri dehasıyla ayağa kaldırmış tarihi bir şahsiyettir. sarı nehir kuzeyinde kurduğu ittifaklarla gücünü pekiştirip başkenti eski yerine taşısa da askeri başarıları maalesef ömrünü uzatmaya yetmemiş ve bir isyanda hayatını kaybetmiştir. ne kadar güçlü ve yetenekli bir askeri deha olursan ol, devletin içindeki hainleri ve isyanları bastıracak idari mekanizmayı kuramadıktan sonra tarihin tozlu sayfalarında kısa süreli bir başarı hikayesi olarak kalıyorsun işte.

Şili'de seçimle iş başına gelen ilk Marksist devlet başkanı olup 1973'teki dış destekli askeri darbe sırasında hayatını kaybetmiş siyasetçi. Dış güçlerin bir ülkenin iç işlerine karışıp meşru yönetimi darbeyle devirmesi her zaman o halka büyük acılar yaşatıyor. milletin iradesini silah zoruyla çiğnemeye kalkmak zaten hiçbir zaman hayır getirmedi.