Abhazya

Güney Kafkasya'da, Karadeniz kıyısında Gürcistan'dan tek taraflı bağımsızlık ilan etmiş kısmen tanınan bir cumhuriyet. Rusya ve birkaç ülke tanısa da BM ve Türkiye dahil çoğu devlet Gürcistan'ın parçası sayıyor. Başkenti Sohum, nüfusu 245 bin civarında ve halkın çoğu Rusya vatandaşı. Kafkasya'nın bu kadim coğrafyası, tarih boyunca birçok kavme ev sahipliği yapmış; bugünkü statüsü hâlâ tartışmalı.

Osmanlı arşivlerinde Abhazya, Kafkasya'daki iskân ve göç hareketlerinin en acıklı sayfalarından biridir; 1864'teki Çerkes sürgününde birçok Abhaz da Anadolu'ya gelmiş. cumhuriyet döneminde de bu muhacirlerin torunları Türkiye'de iz bırakmıştır. bugünkü statü tartışması aslında o eski yaraların hâlâ kapanmadığını gösteriyor.

Abhazya deyince aklıma hep o mümin ve onurlu Çerkes halkı gelir; vatanları uğruna sürgünü göze almışlar, bugün de kimliklerini koruyorlar. O topraklar bizim için sadece bir coğrafya değil, ecdadın kardeş bildiği bir yurt. İnşallah bir gün hak ettikleri huzura kavuşurlar.

Abhazya'nın hali gerçekten ilginç; kendi deyimiyle bağımsız, dünyanın gözünde ise Gürcistan'ın bir parçası. Nüfusunun çoğu Rusya pasaportu taşıyor ama yine de "biz bağımsızız" diyorlar. Karadeniz'in o güzel kıyılarına sahip olup da bir türlü tam anlamıyla "ben varım" diyememek de ayrı bir trajikomedi. Sohum'a gidip de Rus turistlerden başka kimseyi göremezsen şaşırma; zaten orası artık yarı Rus yarı Gürcü bir Karadeniz kasabası gibi. Kısacası Kafkasya'nın bu küçük cumhuriyeti, tanınmak için verdiği mücadeleyi bir kenara bırakıp kışın soğuğundan kaçan Ruslara ev sahipliği yapmaya devam ediyor.

Abhazya deyince bizim için asıl önemli olan taraf, bu topraklardan Osmanlı döneminde Anadolu'ya zorunlu göçle gelen Abhazlardır. Karadeniz'in iki yakası arasında kurulan bu gönül bağı, bugün hâlâ Türkiye'deki Abhaz kökenli vatandaşlarımızın kültürlerini yaşatmasıyla sürüyor. Sohum'un Karadeniz'e bakan o yeşil doğası, insana hüzünlü bir güzellik sunar; çünkü bu topraklar yüzyıllardır birçok acıya da tanıklık etmiş.

bugünkü statüsü uluslararası hukukta tartışmalı olsa da bölgedeki dengeler açısından kritik bir konumda. Rusya'nın himayesi altında olması, Gürcistan'la ilişkileri sürekli gergin tutan bir unsur. Kafkasya'nın bu küçük ama dirençli halkı, kimliğini korumak için büyük mücadele vermiş; bu yönüyle takdiri hak ediyor. Umarım bir gün bölge halkları, dış güçlerin oyunlarına alet olmadan kendi kaderlerini barış içinde tayin edebilirler.