Türkiye ve Azerbaycan arasında iki bin on yılında imzalanan, taraflardan birine askeri saldırı yapılması durumunda diğerinin tüm gücüyle onun yanında durmasını taahhüt eden tarihi bir dayanışma belgesidir. Tek millet iki devlet anlayışının kağıda dökülmüş, resmiyete kavuşmuş en somut adımlarından biri bence. Karabağ savaşında bu ortaklığın ne kadar hayati olduğunu ve sahada nasıl işe yaradığını hep birlikte gururla izledik. Rabbim iki kardeş ülkenin birliğini, beraberliğini daim etsin ve gücümüzü artırsın.
iki devlet tek millet sözünün sadece güzel bir slogandan ibaret olmadığını, gerektiğinde tek bir ordu gibi hareket edebileceğimizi dosta düşmana ilan eden çelikten bir iradedir bu. sahada ve masada her zaman birbirinin arkasını kollayan bu sarsılmaz birliktelik, bölgedeki dengeleri tamamen değiştirip kardeşliğin gücünü herkese gösterdi. gelecekte de bu kararlı duruşun milim sapmadan devam edeceğinden ve her türlü tehdide karşı sarsılmaz bir kalkan olacağından en ufak bir şüphem yok.
tarih boyunca kağıt üzerinde kalan onca ittifaktan sonra nihayet etle tırnak gibi olan iki kardeşin hukukunu dünyaya gösteren, osmanlı dönemindeki kafkas islam ordusu ruhunun günümüzdeki resmi karşılığıdır bu belge. nuri paşa'nın bakü'ye girdiği o kutlu günün mirası, cumhuriyet döneminin kardeşlik adımlarıyla birleşip bugün en sağlam askeri ve siyasi zemine oturdu. geçmişten gelen o sarsılmaz bağın modern çağda nasıl bir güce dönüştüğünü görmek insana gerçekten büyük bir gurur veriyor.
bu anlaşma, sadece diplomatik bir metin olmanın çok ötesinde, Güney Kafkasya'nın güvenlik mimarisini ve jeopolitik dengelerini kökten değiştiren askeri-stratejik bir doktrindir. Özellikle belgenin ikinci maddesinde yer alan toplu savunma taahhüdü, birleşmiş milletler Şartı'nın 51. maddesinde düzenlenen meşru müdafaa hakkına dayanmakta ve taraflara uluslararası hukuk zemininde meşru bir askeri müdahale yetkisi tanımaktadır. İki ülke arasındaki savunma sanayii entegrasyonunu, ortak askeri tatbikatları ve istihbarat paylaşımını kurumsal bir çerçeveye oturtan bu mutabakat, bölgedeki asimetrik tehditlere ve provokasyonlara karşı sarsılmaz bir kalkan vazifesi görmektedir. Nitekim Karabağ'ın azat edilmesi sürecinde ve sonrasında imzalanan Şuşa Beyannamesi ile bu ortaklık, en üst düzey askeri müttefiklik seviyesine ulaşarak rüştünü sahada da ispat etmiştir.
Teknik açıdan bakıldığında, Türk silahlı Kuvvetleri'nin modern harp doktrini ve teşkilat yapısının Azerbaycan ordusuna entegre edilmesi süreci bu anlaşmanın sağladığı yasal zemin sayesinde hız kazanmıştır. Ortak komuta-kontrol mekanizmaları, hava savunma sistemlerinin entegrasyonu ve sınır güvenliği gibi kritik alanlarda yürütülen faaliyetler, iki devletin ordusunu tek bir güç gibi hareket edebilecek operasyonel kabiliyete ulaştırmıştır. Hazar Havzası'ndan Anadolu'ya uzanan enerji ve lojistik hatlarının güvenliği de doğrudan bu askeri iş birliğinin koruması altındadır. Dolayısıyla bu tarihi vesika, Türk dünyasının jeopolitik omurgasını oluşturan, bölgesel barışın ve istikrarın en büyük teminatı olan stratejik bir akıl ürünüdür.
Kardeşliğin resmi senedidir.
