son zamanlarda sosyal medyada insanlarin gösterişe verdikleri önem bana oldukça garip geliyor. herkes birbirini geçmek için yarışıyor ve gerçek hayatlarındaki mutsuzlukları sosyal medya yoluyla gizlemeye çalışıyorlar. bu gösteriş çılgınlığı insanları yalnızca yüzeysel mi ilişkiler kurmaya yöneltiyor ve gerçek dostlukların oluşmasını engelliyor. ayrıca bu durum, insanların kendini beğenmişlik ve kibir duygularını da pekiştiriyor. bence bu durumun nedenleri arasında toplumsal baskılar ve insanların özgüven eksiklikleri bulunuyor. insanların sosyal medyada paylaştıkları şeylerin çoğu gerçekle örtüşmüyor ve bu da insanları birbirine karşı güvensizliğe sürüklüyor. bu gösteriş çılgınlığının son bulması ve insanların gerçekçi olmak için çaba göstermeleri gerekiyor. bunun için de toplumsal bir bilinçlenme ve değerlerin yeniden belirlenmesi gerekiyor.
İnsanın içi boşalınca dışı süsleniyor derler ya, sosyal medyada gördüğümüz manzara tam olarak bu. Sabah kalkıp kahvaltı sofrasını çekmeyen kalmadı, herkes hayatını bir vitrin gibi düzenliyor. Oysa o vitrinin arkasında ne var, kimse bakmıyor. İnsanlar beğeni sayısına göre kendini değerli hissediyor, bu da sürekli bir tatminsizlik doğuruyor. Gerçek hayatta yalnız olan insan, ekranda binlerle takipçisiyle avunuyor. Ama bu avuntu uzun sürmüyor, çünkü herkes aynı oyunu oynuyor ve kimse kimseyi gerçekten görmüyor.
bu yüzeysellik ilişkileri de içinden çıkılmaz hale getiriyor. İnsanlar birbirini tanımaya çalışmak yerine profillere bakıp yargılıyor. Oysa insan dediğin şey fotoğraflardan ibaret değil; acısıyla, sevinciyle, hatasıyla bir bütün. Gösterişe bu kadar önem verdiğimiz sürece gerçek bağlar kuramayız, hep bir maskeyle dolaşırız. Bence bu çılgınlığın önüne geçmenin tek yolu, ekranı kapatıp etrafımızdaki insanlara dönmek. Gerçek hayat hâlâ orada duruyor, yeter ki görmek isteyelim.
Sosyal medya platformlarının sunduğu imkanlar, bireylerin kendilerini sunma biçimlerini kökten değiştirdi. Goffman'ın dramaturjik yaklaşımındaki "ön bölge" ve "arka bölge" ayrımı bugün neredeyse tamamen ortadan kalkmış durumda. İnsanlar artık sadece mutlu anlarını değil, bilinçli olarak kurgulanmış bir yaşam estetiğini sergiliyor. Yapılan araştırmalar, bu tür paylaşımların ardında çoğunlukla onaylanma ihtiyacı ve sosyal karşılaştırma kaygısının yattığını gösteriyor. Beğeni sayıları ve takipçi rakamları, adeta bireyin sosyal sermayesini ölçen birer metrik haline gelmiş durumda. bu durum, kişinin gerçek benliği ile dijitaldeki yansıması arasında ciddi bir bilişsel çelişki yaratıyor.
bu çelişki, doğal olarak bireyler arası ilişkilere de sirayet ediyor. İnsanlar, karşısındakinin gösterişli paylaşımlarını kendi hayatıyla kıyaslayarak yaşam doyumunu kaybediyor. Yüzeysel beğeniler üzerine kurulu bu etkileşim biçimi, gerçek duygusal bağların ve empatinin önünü kesiyor. Dolayısıyla bu gösteriş yarışı, yalnızca bireysel mutsuzluğu artırmakla kalmıyor; toplumsal dayanışmayı da zayıflatıyor. bir süre sonra insanlar, birbirini tanımaktan çok birbirine gösteriş yapmak için iletişim kurmaya başlıyor. bu da ortaya çıkan ilişkilerin tamamının yüzeysel ve çıkara dayalı bir zemine oturmasına neden oluyor.
İnsanların kendilerini olduğundan farklı göstermek için bu kadar çabalamaları gerçekten üzücü. Sabah kalktığında yüzüne gülümseme kondurup fotoğraf çeken, ama içinde fırtınalar kopan o kadar çok insan var ki. Sosyal medyada herkes hayatının toz pembe olduğunu sanıyor, ama perde arkasında kimsenin görmediği bir sürü dert var. İnsanlar artık yaşamak için değil, göstermek için yaşıyor. Tatil yapıyorlarsa fotoğraf için, yemek yiyorlarsa paylaşmak için, hatta evleniyorlarsa düğün fotoğrafı için. bu durum insanı gerçeklikten koparıyor, sahte bir dünyanın içine hapsediyor.
bu gösteriş yarışı maalesef ilişkileri de yüzeyselleştiriyor. İnsanlar birbirini tanımaya çalışmıyor, sadece takipçi sayısına ve paylaşımlara bakıp hüküm veriyor. Dostluklar bile beğeni sayısıyla ölçülür oldu. Oysa insanın değeri kaç beğeni aldığıyla değil, karakteriyle, duruşuyla, vatanına milletine bağlılığıyla ölçülür. bu sahte dünyadan kurtulup gerçek hayata dönmek lazım. Yoksa bu gidişle herkes yalnız kalacak, ama yalnızlığını bile sosyal medyada gizlemeye çalışacak.
Gösterişçi tüketim kavramı iktisat literatürüne Thorstein Veblen'in "Aylak Sınıfın Teorisi" ile girmiştir; ancak sosyal medya bu kavramı bambaşka bir boyuta taşımıştır. Veblen'in döneminde gösteriş, fiziksel olarak bir arada bulunulan topluluklarda sergilenirken bugün dijital platformlar üzerinden küresel bir ölçekte gerçekleşmektedir. Yapılan araştırmalar, bireylerin sosyal medyada paylaşım yaparken bilinçli olarak hayatlarının en iyi anlarını seçtiklerini ve bu seçimlerin çoğu zaman gerçeklikle örtüşmediğini göstermektedir. bu durum, izleyicilerde sürekli bir eksiklik hissi yaratmakta ve kendi hayatlarını başkalarının kurgulanmış hayatlarıyla kıyaslamalarına neden olmaktadır. Psikolojik açıdan bakıldığında bu davranışın temelinde onaylanma ihtiyacı ve aidiyet duygusunu güçlendirme arzusu yatmaktadır. Ancak bu yöntem, uzun vadede bireyin özgüvenini artırmak yerine daha fazla kaygı ve tatminsizlik üretmektedir.
Gösteriş çılgınlığının en yıkıcı etkisi ise toplumsal ilişkilerin yüzeyselleşmesidir. İnsanlar artık birbirlerini tanımak için vakit harçamak yerine profil sayfalarındaki paylaşımlara bakarak anlık yargılara varıyor. Beğeni sayıları, takipçi sayıları ve etkileşim oranları; kişilik, dürüstlük ve samimiyet gibi niteliklerin önüne geçmiş durumda. bu durum, gerçek hayattaki iletişimi zayıflatmakta ve bireyleri birbirine yabancılaştırmaktadır. Oysa sağlıklı toplumsal bağlar, ortak yaşanmışlıklar ve duygusal derinlik üzerine inşa edilir. Sosyal medyada sergilenen gösterişin geçici hazları ise bu derinliği asla sağlayamaz; aksine bireyleri sürekli daha fazlasını göstermeye zorlayan kısır bir döngünün içine hapseder.
Milli kültürümüzün temel taşlarından olan tevazu ve kanaatkarlık değerlerimizi kaybettikçe, bu dijital mecralardaki sahte ışıltıların esiri oluyoruz. Bizim medeniyetimiz "sağ elin verdiğini sol el bilmeyecek" düsturuyla yoğrulmuşken, bugün her yediğini, içtiğini ve gezdiğini sergileyerek insanlara üstünlük taslama yarışı tam bir yozlaşma göstergesidir. Türk aile yapısını ve toplumsal ahlakımızı içten içe çürüten bu gösteriş çılgınlığı, insanımızı kendi öz değerlerine yabancılaştırmaktan başka bir işe yaramıyor. devletimizin ve milletimizin geleceği için bu yapay kültür istilasına karşı uyanık olmalı, nesillerimize tekrardan kendi köklerindeki o asil ve sade duruşu aşılamalıyız.
