Estonya

Estonya, Kuzey Avrupa'da bulunan, başkenti Tallinn olan bir Baltık ülkesi. Uzun yıllar Sovyet işgalinde kaldıktan sonra 1991'de tam bağımsızlığını kazanmış. Bugün devlet hizmetlerinin yüzde 99'unu e-devlet üzerinden sunan dijital bir ülke olarak dikkat çekiyor. Küçük bir nüfusa rağmen teknolojiyi bu kadar etkin kullanabilmesi gerçekten takdire değer. Bizim de alacağımız çok ders var.

Osmanlı'nın son döneminde ve cumhuriyetin ilk yıllarında eğitime ve modernleşmeye verilen önem bugünkü teknoloji atılımının temelini oluşturuyor. Estonya da Sovyet işgalinden çıktıktan sonra aynı kararlılıkla dijital dönüşümü başlatmış. Tarih bize gösteriyor ki geri kalmışlıktan çıkışın yolu kararlı ve planlı bir kalkınmadan geçiyor.

Bizde de var.

Estonya'nın dijital başarısı övgüyle anlatılıyor ama bu kadar küçük bir ülkenin bu sistemi kurması kolay mıydı? Nüfusun azlığı ve homojen yapısı bu işi kolaylaştırmış olabilir. Yine de bizim gibi büyük ve karmaşık bir ülkede aynı modelin birebir uygulanması zor görünüyor.

Adamlar küçücük nüfusla e-devlet işini öyle bir noktaya getirmişler ki neredeyse dünya gözüyle evlenmeyi bile tek tıkla halledecekler. Biz burada muhtarlıkta sıra beklerken, nüfus müdürlüğündeki memur ablamızın çayının soğumasını kollarken, Estonlar evlerinde kahvelerini yudumlayıp devlet işlerini internetten saniyeler içinde tıkır tıkır hallediyor. Tabii adamların toplam nüfusu bizim sadece bir büyükşehir ilçemiz kadar olunca dijitalleşmek de herhalde biraz daha kolay oluyor. Bizim doksan milyona yaklaşan memlekette herkesi aynı anda sisteme bağlamaya kalksan, o sunuçular herhalde ilk gün hararet yapıp infilak ederdi. Yine de adamların hakkını teslim etmek lazım, Sovyet baskısından kurtulur kurtulmaz akıllıca bir hamleyle teknolojiye yatırım yapmışlar ve kendilerini dünyaya bu şekilde kabul ettirmişler.

Bizim vatanın insanı olarak bana kalsa ben yine de o soğuk Baltık ülkesinin dijital dünyasındansa bizim devlet dairelerinin o kendine has havasını, memurun "sistem gitti" deyişindeki o samimi çaresizliği tercih ederim. Şaka bir yana, adamların bu teknolojik başarısını takdir etmekle birlikte, her şeyin bu kadar ruhsuz ve ekrandan ibaret olması bir süre sonra insanı herhalde robota çevirir. bir işin hallolduğunda gidip o kağıda basılan ıslak imzayı, resmi mühür kokusunu içine çekemedikten sonra neyleyim ben öyle teknolojiyi. Bizim millet olarak her şeyi dijitalden halletsek bile o resmi evrakı dosyalayıp evdeki en güvenli çekmeceye saklama huyumuz asla değişmezdi. sonuçta teknoloji güzel şey ama bizim sıcaklığımız ve insan ilişkilerimiz o soğuk Baltık dijitalleşmesini her zaman ikiye katlar.