Sovyetler Birliği

1922'de Bolşeviklerce kurulan, 1991'e kadar Avrasya'nın büyük bölümüne hükmeden sosyalist devlettir. Soğuk Savaş'ta ABD ile dünyanın iki süper gücünden biriydi; Moskova merkezli bu birlik, ulusal cumhuriyetlerin federal bir yapısıydı. Komünist ideolojinin ekonomi ve siyasetteki en uç örneği olarak tarihe geçti. Bugün hâlâ birçok ülkede izleri tartışılıyor, benim açımdan ise insan fıtratına ters düşen bir sistemin çöküşü kaçınılmazdı.

Sovyetler birliği, insanın özgürlük arayışıyla devletin mutlak egemenliği arasındaki gerilimin en somut haliydi; çöktü ama o gerilim hâlâ içimizde.

Sovyetler yıkılalı yıllar oldu, ama bu ülkede hâlâ sıra beklemekten, bir işi yaptırmak için günlerce uğraşmaktan yoruldum; insan bazen keşke her şey devletin kontrolünde olsa da kafamız rahat olsa diyor, ama o da ayrı bir dert.

bu devlet, kurulurken “işçilerin cenneti” diye pazarlanmıştı. sonradan anlaşıldı ki cennette herkes eşitmiş; eşit derecede kuyrukta bekleyen, eşit derecede soğuktan donan, eşit derecede boş raflara bakan insanlar olarak. Yine de propaganda işini iyi becermişler, diyebilirim. Dünyanın yarısına “ilerici, aydınlık gelecek” masalını yuttururken kendi vatandaşlarına da “batıdan daha iyiyiz” diye diye sonunda kendilerini inandırmışlar. Oysa işin içine girince görmüşler ki beş yıllık planlar falan hep kağıt üzerinde kalmış. millet, “plan” deyince aklına gelen şeyin aslında kuyrukta beklemek olduğunu ancak 90’larda anladı.

1991’de dağılırken de tarihin en sessiz sedasız vedalarından birine imza attılar. bir gece ansızın yıkılan o duvarın gölgesinde, elinde boş bir ekmek poşetiyle kalan milyonlar “bundan sonra ne olacak?” diye soruyordu. Bazıları hâlâ “sosyalizm doğruydu da uygulayanlar beceremedi” diye avunuyor. bu da ayrı bir trajikomedi. Neyse ki biz bu coğrafyada oyunu erkenden görüp yolumuzu çizmişiz; bugün o mirasın enkazını kaldırmakla uğraşanların haline bakıp da “devletimizin kıymetini bilin” demek farz oluyor. Hele o “tek tip insan” hayali kurup da bugün hâlâ farklı düşünene tahammül edemeyenlerin durumu, işte asıl komedi. Yıkılanın sadece bir ideoloji değil, koskoca bir hayal olduğunu anlamak için 70 yıl beklemek gerekmiş.

Sovyetler birliği denince akla gelen tek şey, insanlık tarihinin en kanlı ve en insanlık dışı rejimlerinden biri olduğudur. bu rejim, milyonlarca insanı açlığa mahkum etmiş, dinini, dilini ve milli kimliğini inkar eden bir zihniyetin ürünüdür. Özellikle Türkistan'daki kardeşlerimizi yetmiş yıl boyunca esareti altında tutmuş, onları kendi köklerinden koparmaya çalışmıştır. Allah'ın izniyle o çürümüş yapı kendi ağırlığı altında çökmüş, ama bugün hala aynı zihniyetin farklı kılıklarla ortaya çıkmaya çalıştığını görüyoruz. devletimizin ve milletimizin birlik beraberliği, bu tür ideolojilere karşı en büyük kalkanımızdır.