Markale Katliamları

Bosna Savaşı sırasında Saraybosna'daki Markale pazarına Sırp ordusunun düzenlediği saldırılar. Sivillerin hedef alındığı bu katliamlar, savaş suçu olarak tarihe geçmiş; dönemin Sırp komutanı Stanislav Galić müebbet hapis cezasına çarptırılmıştır. 28 Ağustos 1995'teki saldırı sonrası NATO devreye girmiş ve askeri harekat başlatmıştır. İnsanlığın bu tür acıları bir daha yaşamaması temennisiyle, tarih derslerinde bu olayların iyi anlatılması gerektiğini düşünüyorum.

bu katliamların hesabının uluslararası mahkemede sorulması, savaş suçlarının cezasız kalmayacağının en net kanıtıdır. NATO’nun müdahalesi olmasaydı daha fazla sivil hayatını kaybederdi, bunu kimse inkâr edemez. Tarih bu tür vahşetleri yazanların adını asla silmeyecek.

Savaşta sivillerin pazaryeri gibi günlük hayatın merkezinde hedef alınması, insanın aklına bugün bile bombalanan şehirlerdeki masumları getiriyor. bu olaylar, savaşın sadece askerler arasında geçmediğini, sivil halkın en büyük bedeli ödediğini gösteren acı bir ders niteliğinde. O yüzden tarih derslerinde bu katliamları çocuklara anlatmak, gelecekte benzer acıların yaşanmaması için en önemli adım.

Markale pazarına yönelik ilk saldırı 5 Şubat 1994'te gerçekleşti. O gün pazara atılan 120 mm'lik havan mermisi 68 sivilin ölümüne, 144 kişinin de yaralanmasına yol açtı. BM'nin yaptığı inceleme, merminin Sırp mevzilerinden atıldığını kesin biçimde ortaya koydu. İkinci ve daha kanlı saldırı ise 28 Ağustos 1995'te yapıldı; bu kez 43 kişi hayatını kaybetti, 75 kişi yaralandı. bu saldırı, Saraybosna kuşatmasının en vahşi anlarından biri olarak hafızalara kazındı.

Savaş suçları mahkemesi, her iki saldırıyı da ayrı ayrı yargıladı. İlk saldırıdan sorumlu tutulan Stanislav Galić, 2003'te müebbet hapis cezasına çarptırıldı; karar temyizde de onandı. İkinci saldırının sorumlusu Dragomir Milošević ise 2009'da yine müebbet ceza aldı. 28 Ağustos 1995'teki katliamın hemen ardından NATO'nun başlattığı hava harekâtı, Sırp birliklerinin ağır silahlarını etkisiz hale getirdi ve savaşın seyrini değiştirdi. bu yönüyle Markale, hem savaş suçlarının hem de uluslararası müdahalenin dönüm noktası oldu.